Cildinizde kesi (ameliyat) gerektiren ameliyatlar, cerrahi yara enfeksiyonu oluşmasına yol açabilir. Bu enfeksiyonlar ameliyattan sonra gelişir. Belirtileri arasında ameliyat bölgesinden irin akması yer alır. Bölge kızarabilir, ağrılı olabilir veya dokunulduğunda sıcak hissedilebilir. Tedavi antibiyotiklerdir. Ellerinizi yıkamak ve başkalarının da ellerini yıkadığından emin olmak, bu enfeksiyonları önlemenin en iyi yollarından biridir.
Ameliyatlı bölgeye dokunulduğunda ağrı, bölgeden iltihap akması veya ateş ve titreme gibi enfeksiyon belirtilerine yol açabilir.
Cerrahi Yara Enfeksiyonu Nedir?
Ameliyat sonrası yara enfeksiyonu (ameliyat yeri enfeksiyonu), ameliyattan sonra gelişen bir enfeksiyondur. Bu enfeksiyonlar, cerrahınızın yaptığı kesilerden (insizyonlardan) vücudunuza bakteri girdiğinde meydana gelir. Sağlık çalışanları ve hastaneler bunları önlemek için çok çalıştıkları için sık görülmezler. Ameliyat olacaksanız, riskinizi azaltmak için aldıkları önlemler hakkında cerrahınıza sormaktan çekinmeyin.
Cerrahi Yara Enfeksiyonu Türleri
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), cerrahi yara (ameliyat bölgesi) enfeksiyonlarını üç tipe ayırır:
- Yüzeyel kesi enfeksiyonu (CKE) : Cerrahınızın kesi yaptığı bölgede ciltte enfeksiyon oluşmasıdır. CKE’ler tüm cerrahi enfeksiyonların %50’sinden fazlasını oluşturmaktadır.
- Derin kesi yeri enfeksiyonu (SSI) : Bu, kaslarda veya kaslarınızı ayıran veya organlarınızı çevreleyen bağ dokusunda meydana gelen bir enfeksiyon olabilir. Göğüs kemiğinizde (sternum) yapılan kesilerden sonra oluşan enfeksiyon, derin kesi yeri enfeksiyonuna bir örnektir.
- Organ veya boşluk cerrahi alan enfeksiyonu (SSI) : Vücudunuzun bir bölümünde yapılan ameliyat, yakındaki organları veya organlar arasındaki boşluğu etkileyebilir; örneğin, cerrahınızın ameliyat sırasında bir organı nazikçe kenara çekmesi gerektiğinde. İşte bu durumda organ veya boşluk cerrahi alan enfeksiyonu gelişebilir.
Cerrahi Yara Enfeksiyonları Ne Kadar Yaygındır?
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), ameliyat geçiren her 100 kişiden 1 ila 3’ünde ameliyat bölgesinde enfeksiyon geliştiğini tahmin ediyor.
Ameliyat Bölgesinde Enfeksiyon Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler genellikle ameliyattan üç ila yedi gün sonra ortaya çıkar. Belirtileriniz geçirdiğiniz ameliyat türüne bağlı olarak değişebilir. Genel olarak, enfeksiyon belirtileri şunlardır:
- Yaradan gelen koyu kıvamlı, bulanık, beyaz veya krem rengi akıntı.
- Kesik yerinden belirgin bir koku geliyor.
- Kesik çizgisinde bir açıklık (çizgi daha derin, daha uzun veya daha geniş olabilir)
- Ciltte kesi yerinin ötesine yayılan kızarıklık veya renk değişiklikleri.
- Yaraya veya yaranın etrafındaki bölgeye dokunulduğunda ağrı
- Ameliyat kesi yeri dokunulduğunda sıcak veya ılık hissedilir.
- Ateş (101 derece Fahrenheit veya 38,4 derece Celsius’un üzerinde)
- Titreme
- Terleme
Cerrahi Yara Enfeksiyonuna Ne Sebep Olur?
Cerrahi yara enfeksiyonlarına bakteriler neden olur. Milyonlarca farklı bakteri türü vardır, ancak cerrahi yara enfeksiyonuna tipik olarak neden olanlar şunlardır:
- Staphylococcus aureus : Bu, Staphylococcusen yaygın türüdür stafilokok enfeksiyonlarından sorumludur. Yaklaşık %30’umuzda bu bakteriler burunlarımızda yaşar. Çoğu durumda, vücudunuza girene kadar zararsızdırlar.
- Streptococcus pyogenes ( A Grubu Streptokok ) boğaz enfeksiyonuna neden olan bakteridir. Bakteriler insanların burun ve boğazlarında yaşar ve insanlar hapşırdığında, öksürdüğünde veya konuştuğunda yayılabilir.
- Enterokoklar : Bu bakteriler bağırsaklarınızda yaşar. Genellikle bağırsaklarınızdan vücudunuzun bakteri bulunmaması gereken bölgelerine geçmedikleri sürece hastalığa neden olmazlar. Örneğin, ameliyat sırasında kalın bağırsağınızdaki enterokoklar karnınıza yayılırsa, cerrahi yara enfeksiyonu gelişebilir.
- Pseudomonas aeruginosa : Bu bakterilerin neden olduğu cerrahi yara enfeksiyonları, bu bakteriler cildinizde veya idrar kateteri ya da solunum cihazı gibi tıbbi bir cihazda bulunuyorsa ortaya çıkabilir.
Ameliyat Sırasında Bu Bakteriler Vücudumuza Nasıl Giriyor?
Bakterilerin cerrahi yaralara girip enfeksiyonlara neden olmasının en yaygın yolları şunlardır:
- Kendiliğinden bulaşma : Cildimizde, mukoza zarlarımızda ve sindirim sistemimizde bakteriler bulunur. Cildinizin yüzeyindeki bakteriler cerrahi bir yaraya girebilir. Sindirim sisteminizi ilgilendiren ameliyatlar enfeksiyona yol açabilir.
- Doğrudan temas : Bu, tıbbi ekipman üzerindeki veya sağlık ekibinizin ellerindeki bakterilerin ameliyat bölgesine girmesi durumudur.
- Hava yoluyla bulaşma : Çevremizdeki hava, birisi hapşırdığında çıkan solunum damlacıkları gibi mikroorganizmalarla doludur.
Cerrahi Yara Enfeksiyonunun Risk Faktörleri Nelerdir?
Cerrahınız ameliyatınızı planlarken genel sağlığınızı göz önünde bulundurur. Bazı rahatsızlıklar veya aktiviteler enfeksiyon riskinizi artırabilir:
- Diyabet
- Mevcut enfeksiyon
- Yetersiz beslenme
- Obezite
- Sigara içmek
- Zayıflamış bağışıklık sistemi veya bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanmak
Sağlık çalışanları, geçirdiğiniz cerrahi yaranın türüne bağlı olarak enfeksiyon riskinizi de değerlendirir. Cerrahi yara sınıflandırmaları şunlardır:
- Temiz yaralar : Temiz bir yarada, ameliyat bölgesinde iltihaplanma veya kontaminasyon belirtisi yoktur ve ameliyat iç organlara müdahale içermez.
- Temiz-kontamine yaralar : Ameliyatınız iç organları ilgilendiriyor, ancak organda enfeksiyon belirtisi yok.
- Enfekte olmuş yaralar : Bu durumda, ameliyat iç organları içerir ve organın içeriği yaranın içine sızabilir.
- Kirli yaralar : Bu, yaranın içinde kir olduğu anlamına gelmez. Bu, mevcut bir enfeksiyonunuz olduğu ve cerrahi yaranızın enfeksiyon kapma riskini artırdığı anlamına gelir.
Cerrahi Yara Enfeksiyonlarının Komplikasyonları Nelerdir?
Genel olarak, cerrahi yara enfeksiyonu, yaranızın iyileşememesi nedeniyle ameliyat sonrası iyileşmenizi engeller. Diğer olası komplikasyonlar şunları içerebilir:
- Apse
- Selülit
- Osteomiyelit
- Sepsis
Sağlık Çalışanları Cerrahi Yara Enfeksiyonunu Nasıl Teşhis Eder?
Ameliyat sonrası şüpheli bir enfeksiyonu teşhis etmek için cerrahi ekibiniz size yardımcı olacaktır. Belirtilerinizin ne zaman başladığını ve zamanla herhangi bir kötüleşme olup olmadığını soracaklardır. Enfeksiyona neden olan bakteriyi belirlemek için, yaradan sızan irin veya sıvıdan bir örnek alacaklardır. Örnek almak için birkaç dikiş veya zımba çıkarmaları gerekebilir.
Cerrahi Yaraların Tedavileri Nelerdir?
Cerrahi yaraların tedavisinde en yaygın yöntem antibiyotiklerdir. Bazı durumlarda cerrahınız enfeksiyonu gidermek için bir işlem uygulayabilir.
Ameliyat Sonrası Yara Enfeksiyonu Geçirirsem Ne Beklemeliyim?
Çoğu insan gibiyseniz, antibiyotikler enfeksiyonu ortadan kaldıracaktır. Ancak yeni bir enfeksiyon gelişmemesi için ameliyat yaranız iyileşene kadar onu korumaya devam etmeniz gerekecek. Bakım ekibiniz ameliyat bölgesine nasıl bakım yapacağınızı açıklayacaktır. Ancak soru sormaktan çekinmeyin.
Ameliyat Yeri Yaralarının Önlenmesi Mümkün Mü?
Sağlık hizmeti sağlayıcıları ve hastaneler, cerrahi yara enfeksiyonu riskini azaltmak için sürekli çalışmaktadır. ABD’deki sağlık hizmeti sağlayıcıları, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) tarafından belirlenen yönergeleri takip etmektedir. Dünya Sağlık Örgütü de benzer yönergeler belirlemektedir. Birçok hastanenin, sağlık hizmeti sağlayıcılarının cerrahi yara enfeksiyonu riskini azaltmak için attığı adımları özetleyen hasta güvenliği programları bulunmaktadır. Ameliyat olacaksanız, cerrahınızdan riskinizi azaltmak için atacakları adımları açıklamasını isteyin.
Riskimi Azaltmak İçin Ne Yapabilirim?
Ameliyat öncesinde aşağıdaki adımları atmak riskinizi azaltabilir:
- Bilgi paylaşımı : Alerji, diyabet veya obezite gibi enfeksiyon riskinizi artırabilecek mevcut tıbbi sorunlarınız hakkında cerrahınızın bilgi sahibi olduğundan emin olun.
- Sigarayı bırakın : Sigara içmek, elektronik sigara kullanımı da dahil olmak üzere, riskinizi artırır.
- Ameliyat bölgesinin yakınında tıraş olmayın : Jiletle tıraş olmak cildinizi tahriş edebilir. Jiletin en küçük kesiği bile bakterilerin girmesine yol açabilir.
- Antiseptik temizleyicileri göz önünde bulundurun : Ameliyatınızdan önce duş alırken antiseptik temizleyici kullanmanız gerekip gerekmediğini cerrahınıza sorun.
Ameliyatınızdan sonra, sağlık çalışanlarınızın ameliyat bölgesini muayene etmeden önce ellerini temizlediklerinden emin olun . Sizi enfeksiyondan korumak sağlık çalışanlarınız için çok önemlidir ve bunu her zaman yapıyor olabilirler. Ancak yapmıyorlarsa, size dokunmadan önce ellerini temizlemelerini istemekten çekinmeyin.
Aynı durum, arkadaş ve aile ziyaretleri için de geçerlidir. Herkes ellerini sabun ve suyla veya alkollü dezenfektanla yıkamalı ve asla yaraya dokunmamalıdır.
Kendime Nasıl Bakmalıyım?
En önemli şey, cerrahınızın talimatlarına uymaktır. Ameliyat yaranızda enfeksiyon varsa, başka bir enfeksiyon gelişmemesi için yaranın bakımı konusunda özel talimatları olabilir. İşte diğer bazı öneriler:
- Hareket etmeye devam edin : Hareket, kan dolaşımınızı hızlandırır. Bu da kaslarınıza ve dokularınıza oksijen gönderir ve iyileşmelerine yardımcı olur. Bakım ekibiniz evde yapabileceğiniz aktiviteler önerebilir. Ancak yavaş hareket etmeye özen gösterin.
- Kalorilerinizi doğru hesaplayın : Ameliyat yaranızda enfeksiyon oluştuysa, vücudunuz iki kat görev üstlenmiş demektir; hem enfeksiyonla savaşıyor hem de ameliyattan iyileşiyor. Beslenmenizin protein, demir, çinko ve A ile C vitaminlerini içermesine dikkat edin.
Sağlık Uzmanıma Ne Zaman Görünmeliyim?
Enfeksiyon belirtileri kötüleşirse, ilaç kullanıyor olsanız bile, sağlık uzmanınızla iletişime geçin veya tekrar gelin. Yaranızda şu belirtilere dikkat edin:
- Şişlik veya kızarıklık
- Bölgeye hafifçe dokunulduğunda ağrı hissediliyor.
- Yaradan gelen irin veya akıntı
Cildiniz enfeksiyonlara karşı ilk savunma hattınızdır. Bakterilerin ve mikropların vücudunuza girmesini ve enfeksiyonlara neden olmasını engeller. Cerrahi kesiler (açık yaralar) bu ilk savunma hattını kırar. Bu durum, bakterilerin vücudunuza sızması için bir fırsat yaratır ve böylece cerrahi yara enfeksiyonu gelişir.
Enfeksiyonu önlemek, özellikle ameliyat sonrası oluşan enfeksiyonlar söz konusu olduğunda, tüm sağlık çalışanları için yüksek öncelikli bir konudur. Cerrahi yara enfeksiyonu ciddi bir sağlık sorunu olabilir. Cerrahi yaraların korunması, genel sağlığınızı ve vücudunuzun ameliyat sonrası iyileşme yeteneğini korumanın çok önemli bir parçasıdır. Ameliyat olacaksanız, cerrahınıza riskinizi azaltmak için atacakları adımlar hakkında bilgi sorun.
