Yol Tarifi Al
Randevu Talep Et

Makatta Akıntı ve Perianal Fistül: Akıntının Kesilmesi İyileştiğiniz Anlamına Gelir mi?

Makatta Akıntı ve Perianal Fistül Akıntının Kesilmesi İyileştiğiniz Anlamına Gelir mi

Makatta Akıntı Nedir?

Makatta akıntı, hastaların çoğu zaman önemsemediği veya bir süre sonra kendiliğinden geçmesini beklediği yaygın proktolojik şikâyetlerden biridir. Özellikle makat çevresindeki küçük bir delikten zaman zaman iltihaplı, sarı renkli veya kanlı sıvı gelmesi perianal fistül (anal fistül) açısından mutlaka değerlendirilmesi gereken kritik bir bulgudur.

Hastaların yaptığı en önemli hatalardan biri ise akıntı kesildiğinde hastalığın kendiliğinden iyileştiğini düşünmektir. Oysa perianal fistülde kronik makatta akıntı şikâyetinin azalması veya tamamen durması, fistül kanalının ortadan kalktığı anlamına gelmez. Dış açıklık geçici olarak kabuk bağlayıp kapanırken içerideki fistül kanalı aktif kalmaya devam eder. Bunun sonucunda bir süre sonra aynı bölgede yeniden ağrı, şişlik veya anal apse gelişebilir.

 

Perianal Fistül Nedir?

Perianal fistül veya anal fistül, anal kanal ile makat çevresindeki deri arasında oluşan anormal, tünel benzeri bir bağlantıdır.

Anal fistüllerin önemli bir bölümü makat çevresindeki bezlerin enfeksiyonu sonucu gelişen anal apse sonrasında ortaya çıkar. Apse boşaldığında veya cerrahi olarak drene edildiğinde hastanın ağrısı ve şişliği belirgin şekilde geriler. Ancak bazı hastalarda enfeksiyonun oluşturduğu kanal tamamen ortadan kalkmaz ve anal kanal ile cilt arasında fistül traktı kalır.

Bu nedenle anal apse ve anal fistül birbirinden tamamen bağımsız iki hastalık olarak düşünülmemelidir. Tekrarlayan makatta akıntı sorunu, çoğu zaman daha önce geçirilmiş ve tam kapanmamış bir apsenin ardından ortaya çıkan fistülün habercisidir.

 

Perianal Fistülün En Yaygın Bulgusu Nedir?

Perianal fistülün en karakteristik klinik belirtisi, aralıklarla nükseden makatta akıntı ve buna bağlı iç çamaşırının kirlenmesidir. Hasta makatın hemen yanında küçük bir delik, zaman zaman oluşan sertlik veya akıntı fark eder.

Makatta Akıntı Nasıl Olur ve Hangi Özellikleri Taşır?

  • Sarı, beyaz veya iltihaplı (pürülan) kıvamda olabilir.

  • Kötü kokulu ve çamaşırı lekeleyen yapıdadır.

  • Zaman zaman taze kan sızıntıları içerebilir.

  • Birkaç gün devam edip kendiliğinden kesilebilir.

  • Haftalar veya aylar sonra aynı delikten tekrar başlayabilir.

  • Sürekli nemli kalan bölgede tahrişe, yanmaya ve şiddetli makat kaşıntısına yol açabilir.

Özellikle aynı noktadan periyodik olarak tekrarlayan makatta akıntı, anal fistül tanısı açısından en dikkat çekici bulgudur.

 

Makatta Akıntı Kesildiğinde Fistül İyileşmiş Olur mu?

Her zaman değil; hatta çoğu zaman hayır.

Perianal fistül hastalarında görülen tipik kısır döngü şu şekilde ilerler:

⚠️ Perianal Fistülde Görülen Yanıltıcı Kısır Döngü

1. Aşama
Akıntı Başlar
İltihap boşalır

→

2. Aşama
Geçici Rahatlama
Basınç düşer

→

3. Aşama
Dış Ağız Kapanır
Yanıltıcı iyileşme

→

4. Aşama
Şişlik ve Ağrı
İçeride iltihap birikir

↺

Tekrar Başa
Yeniden Akıntı
Doku tekrar patlar

Kritik Uyarı: Dış deliğin kabuk bağlayıp kapanması kanalın kapandığı anlamına gelmez; içeride biriken iltihap yeni apselere ve tünellere yol açabilir.

Bunun temel nedeni fistülün cilde açılan dış deliğinin geçici olarak kapanmasıdır. Dış açıklık kapanırken fistül traktının iç bağlantısı aktif kalmaya devam ediyorsa içeride yeniden iltihap ve sıvı birikir. Basınç arttıkça makat çevresinde zonklayıcı ağrı ve sert bir şişlik gelişir. Kanal içerideki basınca dayanamayıp tekrar dışarı açıldığında iltihap boşalır, makatta akıntı yeniden başlar ve hasta geçici olarak rahatlar.

Bu nedenle “Akıntım durdu, hastalığım geçti” düşüncesi yanıltıcıdır. Anal fistüller medikal ilaçlarla veya bekleyerek kalıcı olarak iyileşmez; anatomik haritalandırma ve cerrahi/ameliyatsız yöntemlerle traktın kapatılması gerekir.

 

Op. Dr. Mustafa Göztok’un Notu:

“Klinikte hastalarımızın en sık düştüğü yanılgı, makattaki akıntının kurumasını dokunun iyileşmesi olarak yorumlamaktır. Oysa akıntının kesilmesi genellikle tünelin ağzının tıkanması demektir; bu da içeride yeni bir apse odağının ve daha derin tünellerin oluşmasına davetiye çıkarır. Erken evrede basit bir fistül lazeri veya koruyucu yöntemle kaslara hiç dokunmadan çözülebilecek bir vaka, ertelendikçe sfinkter kaslarını saran karmaşık (kompleks) bir fistüle dönüşebilir. Bu nedenle aralıklı da olsa makatta akıntı şikâyetiniz varsa beklemeden bir proktoloji uzmanına başvurmanız doku bütünlüğünüzü korumak adına hayatidir.”

 

Anal Apse ile Anal Fistül Arasındaki İlişki Nedir?

Anal apse, makat çevresindeki kıl ve salgı bezlerinin tıkanmasıyla gelişen akut enfeksiyon ve irin birikimidir. Genellikle şiddetli zonklayıcı ağrı, oturmakta zorlanma, lokal ısı artışı, şişlik ve bazen ateş ile ortaya çıkar.

Akut anal apsenin temel tedavisi gecikmeden cerrahi olarak boşaltılmasıdır (drenaj). Ancak apse boşaldıktan sonra akut ağrının geçmesi, sürecin bittiği anlamına gelmeyebilir. Vakaların yaklaşık %40-50’sinde apse drenajı sonrasında apse odağı ile anal kanal arasında kalan bağlantı kalıcı bir perianal fistüle dönüşür.

Daha önce anal apse boşaltılmış bir hastada;

  • Tekrarlayan lokal sertlik ve dolgunluk,

  • Zonklama tarzında aralıklı ağrı,

  • İnatçı ve kronik makatta akıntı görülüyorsa, anal fistül gelişimi mutlaka araştırılmalıdır.

 

Perianal Fistül Tanısı Nasıl Konulur?

Kliniğimize inatçı ve tekrarlayan makatta akıntı ile ağrı şikayetiyle başvuran hastalarımızda, perianal fistül tanısını koyarken ilk ve en kritik adım ayrıntılı bir proktolojik muayenedir. Muayene sırasında makat çevresindeki dış deliği ve akıntının kaynağını tespit ettikten sonra, anoskop yardımıyla anal kanalın iç kısmını değerlendiriyoruz.

Ancak fistülün makatı çevreleyen ve gaita kontrolünü sağlayan sfinkter kaslarıyla olan ilişkisini, tünelin derinliğini ve olası gizli yan kollarını netleştirmek adına Pelvik Manyetik Rezonans (MR) görüntülemesini altın standart olarak tercih ediyoruz. İhtiyaç duyduğumuzda endoanal ultrasonografi (EAUS) ile bu haritalamayı destekliyor, tedavi protokolümüzü kas yapısını koruyacak şekilde tamamen hastamıza özel olarak planlıyoruz.

 

🏥 Klinikten Bir Vaka Örneği

  • Hasta: 38 yaşında, Erkek, Lojistik Saha Yöneticisi (Uzun saatler araç kullanan ve ayakta duran).

  • Şikâyeti: Yaklaşık 8 ay önce makat kenarında gelişen apse nedeniyle acil serviste drenaj yapılmış. Son 4 aydır aynı bölgede ara ara iç çamaşırını kirleten sarı renkli ve kötü kokulu makatta akıntı olduğunu, akıntı durduğunda ise otururken şiddetli batma hissettiğini belirtti. Akıntı her kesildiğinde iyileştiğini düşünerek doktora başvurmayı ertelemiş.

  • Muayene ve Teşhis: Yapılan proktolojik muayenede saat 7 hizasında milimetrik bir dış fistül deliği ve bu delikten bası ile pürülan drenaj izlendi. Anoskopi ve eş zamanlı çekilen Pelvik İlaçlı MR incelemesinde sfinkter kaslarının alt 1/3’lük kısmını kateden, dallanma yapmamış basit intersfinkterik perianal fistül traktı tespit edildi.

  • Uygulanan Tedavi ve Sonuç: Hastanın sfinkter (gaz ve gaita tutma) kaslarını riske atmamak adına minimal invaziv FiLaC (Fistül Lazer Kapatma) yöntemi uygulandı. Lokal sedasyon altında fistül kanalı özel mikro küretlerle temizlendi, ardından lazer probu ile tünel içeriden kontrollü şekilde termal enerjiyle kapatıldı. Kesi veya dikiş yapılmadı. Hasta işlemden 2 saat sonra yürüyerek taburcu oldu; 10 gün içinde makatta akıntı tamamen kesildi ve 1. ay kontrolünde fistül kanalının bütünüyle fibröz dokuyla kapandığı teyit edildi.

 

Perianal Fistül Tedavisinde Uygulanan Yöntemler ve Karşılaştırma Tablosu

Tedavi Yöntemi Uygulama Şekli ve Mekanizması Kas Hasarı & Gaz Kaçırma Riski Sosyal Hayata Dönüş
Lazerle Fistül Tedavisi (FiLaC) Fistül traktı temizlenir, lazer fiberi ile girilerek tünel 360 derece termal enerjiyle içeriden yakılıp kapatılır. Yok (Kaslar tamamen korunur) 1 – 2 Gün (Hemen)
Seton Uygulaması Kanal içinden cerrahi ip/silikon halka geçirilerek uzun süreli drenaj sağlanır veya kademeli doku kesisi yapılır. Düşük – Orta (Türe göre değişir) Halka kaldığı sürece takip gerektirir
Fistülotomi Fistül traktının üzeri boyunca kesilerek kanal açık oluk haline getirilir ve tabandan iyileşmeye bırakılır. Sadece yüzeyel fistüllerde güvenlidir; derin fistüllerde risklidir 2 – 3 Hafta (Yara bakımı gerekir)
LIFT / İlerletme Flebi Kaslar arasından fistül traktı bağlanıp kesilir ya da mukozal doku kaydırılarak iç ağız kapatılır. Çok Düşük (Kas koruyucu cerrahi) 7 – 10 Gün İstirahat

 

Makatta Akıntı ve Perianal Fistül Hakkında Sık Sorulan Sorular


1. Makatta akıntı neden olur, her akıntı fistül anlamına mı gelir?

Makatta akıntı şikâyetinin en yaygın nedeni perianal fistül ve anal apselerdir. Bununla birlikte kıl dönmesi (pilonidal sinüs), ileri derece hemoroidler, makat çatlakları (anal fissür) ve iltihaplı bağırsak hastalıkları (Crohn, Ülseratif Kolit) da benzer akıntılara yol açabilir. Akıntının kesin kaynağını netleştirmek için anoskopik ve gerekirse MR eşliğinde uzman muayenesi şarttır.

2. Antibiyotik veya merhem kullanarak makatta akıntı ve fistül geçer mi?

Hayır. Antibiyotik kullanımı akut alevlenmelerde enfeksiyon yükünü ve çevre dokudaki iltihabı geçici olarak baskılayabilir; ancak deri ile bağırsak arasında kalıcı hale gelmiş mekanik bir tüneli (fistül kanalını) ortadan kaldıramaz. İlaç kesildiğinde içeride biriken salgı nedeniyle makatta akıntı yeniden başlar. Kesin çözüm için tünelin fiziksel olarak kapatılması zorunludur.

3. Lazerle perianal fistül tedavisinden sonra gaz veya dışkı kaçırma riski var mıdır?

Lazerle fistül kapatma (FiLaC) yönteminin en büyük avantajı sfinkter kaslarını kesmemesidir. Klasik geniş cerrahilerde kas kesilmesine bağlı görülebilen inkontinans (gaz veya gaita kaçırma) riski, kas dokusuna dokunulmayan lazer prosedürlerinde pratik olarak yok denecek kadar düşüktür.

4. Fistül ameliyatı ertelenirse ne gibi komplikasyonlar gelişir?

Tedavi ertelendiğinde tıkanan dış ağız nedeniyle perianal apse atakları tekrarlar. Bu durum kanalın dallanarak at nalı fistül gibi karmaşık, çok kollu ve sfinkter kaslarının derin tabakalarını tutan zorlu formlara evrilmesine yol açar. Ayrıca yıllarca süren kronik enfeksiyon ve tahriş doku hasarını belirgin ölçüde artırır.

5. Makatta akıntı olduğu dönemlerde evde hijyen ve bakım nasıl olmalıdır?

Bölgeyi kuru ve temiz tutmak cildin tahriş olmasını ve kaşıntıyı önler. Tuvalet sonrası sert kağıtlarla sürtünmeden kaçınılmalı, ılık su ile nazikçe yıkanıp yumuşak bir pamuklu bezle veya fön makinesinin ılık ayarıyla kurulanmalıdır. Çamaşırın kirlenmesini önlemek için kimyasal parfümsüz steril gazlı bezler kullanılabilir. 

5 1 vote
Puan Ver
Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum

INSTAGRAM

TAKİP ETMEK İÇİN TIKLAYIN